NGỤY BIỆN TOÁN HỌC

Thực ra ngụy biện chưa hẳn là chúng ta đã chế ngự và sử dụng được nó, vì thực ra từ xưa đến nay người ta thường đã bị vô tình sa vào ngụy biện từ đó mới có những lý luận sai lầm phi logic sau này người ta gọi đó là ngụy biện, cái thứ này thầy trò Platon và Aristote đã dày công nghiên cứu phát hiện ra và để tránh sai lầm các ông mới xây dựng các quy tắc trong hệ thống lý luận, và nối gót là hàng loạt các ông khác.
Chính vì thế có đôi khi chúng ta đang ngụy biện mà nào có hay. Và báo chí cũng hay có những ngụy biện có thể vô tình có khi hữu ý. Việc nhận ra ngụy biện cũng cần thiết để tránh bị dụ hay tránh bản thân sai lầm trong lý luận. S có tham khảo sưu tầm một số cách thức ngụy biện hay dùng ở nước ta:
Những ngụy biện này có thể phân thành 7 nhóm như sau:

• Đánh tráo chủ đề
• Lợi dụng cảm tính và đám đông
• Làm lạc hướng vấn đề
• Qui nạp sai
• Nhập nhằng đánh lận con đen
• Phi logic
• Các nhầm lẫn khác

Nhóm 1. Đánh tráo chủ đề

1. Công kích cá nhân (ad hominem). Đây là một loại ngụy biện phổ biến nhất, thấp kém nhất, nguy hiểm nhất, nhưng có “công hiệu” nhất, vì nó tấn công vào cá nhân của người tranh luận, và tìm cách trốn tránh luận điểm của cá nhân đó. Hình thức ngụy biện này thường xuất hiện dưới dạng: Ông A phát biểu về một vấn đề; ông B tấn công vào cá nhân ông A, và làm cho người ta nghi ngờ luận điểm của ông A. Tuy nhiên, có thể không có mối liên hệ nào giữa cá nhân và luận điểm của ông A.

Có hai hình thức thuộc loại ngụy biện này. Thứ nhất là dưới hình thức sỉ nhục, hay chửi rủa. Khi bất đồng ý kiến, người ngụy biện chỉ việc công kích vào cá nhân của người phát biểu. Chẳng hạn như “Ông nói là những người vô thần có đạo đức, vậy mà chính ông là người từng li dị với vợ con,” hay “Ông là người làm kinh tế, không biết gì về khoa học, mà nói chuyện khoa học”. Đây là một ngụy biện, bởi vì sự thật của phát biểu không tùy thuộc vào cá nhân của người phát biểu, mà là logic của lời phát biểu. Cũng nằm trong loại ngụy biện này là thói dùng một đặc điểm của một vật thể nào đó để ứng dụng cho một cá nhân hay một vật thể khác. Ví dụ: “Anh học của Tây có vài chữ mà đã quay lại chửi bới đồng nghiệp à? Anh là con công cháu cha, anh không hiểu gì về sự nghèo khổ của chúng tôi.”

2. Lợi dụng quyền lực (ad verecundiam). Đây là loại ngụy biện dùng những nhân vật nổi tiếng hay được nhiều người ái mộ để tìm sự ủng hộ cho luận điểm của mình. Chẳng hạn như “Isaac Newton là một thiên tài, và ông tin vào Thượng đế,” làm như ông Newton là người có thẩm quyền để chúng ta tin vào Thượng đế. Thẩm quyền không thuyết phục được ai; chỉ có sự thật, lí lẽ và logic mới quan trọng và có khả năng thuyết phục.

3. Lợi dụng nặc danh. Trong trường hợp này, người ngụy biện không nêu danh tính người có thẩm quyền, và vì không ai biết tên người có thẩm quyền nên không ai có thể kiểm chứng sự chính xác của lời phát biểu. Một loại ngụy biện khác có quan hệ với loại này là dùng lời đồn đại để làm cơ sở lập luận. Giới công an hay sử dụng ngụy biện này, ví dụ như “Một viên chức tình báo cho biết chính anh từng hoạt động cho địch.”

4. Lợi dụng tác phong. Loại ngụy biện này dùng tác phong hay cách làm việc hay một đặc tính nào đó của đối tượng để cố thuyết phục về tính hợp lí của phát biểu. Tiêu biểu cho loại ngụy biện này là những phát biểu như “Nixon thất cử vì ông ta thường hay ra mồ hôi trên trán,” hay “Tại sao anh không nghe theo lời khuyên của anh chàng ăn mặc bảnh bao đó?” Thực ra, “bảnh bao” và “mồ hôi trên trán” chẳng có dính dáng gì đến vấn đề đang bàn thảo.

5. Luận điệu cá trích. Loại ngụy biện này thường hay được ứng dụng khi một người nào đó đưa vào những phát biểu không dính dáng gì đến vấn đề đang tranh luận, nhằm mục đích đánh lạc hướng vấn đề. Ví dụ: “Anh có thể nói rằng tử hình là một hình thức không có hiệu quả trong việc chống lại tội phạm, nhưng còn nạn nhân của tội phạm thì sao? Gia đình của nạn nhân sẽ nghĩ gì khi họ thấy tên sát nhân người thân của họ bị giam giữ trong nhà tù bằng đồng tiền của chính họ. Họ có nên nuôi dưỡng những tên sát nhân như thế không?”

6. Luận điệu ngược ngạo. Bằng chứng luôn luôn là gánh nặng của người phát biểu. Do đó, tìm cách chuyển gánh nặng đó cho một người khác là một thủ đoạn của những người ngụy biện. Chẳng hạn như trong câu này “Anh nói rằng ăn nhiều mỡ không liên quan đến cholesterol, nhưng anh có thể chứng minh điều đó không?” Đáng lẽ người phát biểu phải chứng minh, nhưng công việc đó lại được chuyển cho người đối thoại!

Nhóm 2. Lợi dụng cảm tính và đám đông

7. Dựa vào bạo lực (ad baculum). Ngụy biện dựa vào bạo lực thực chất là một sự đe dọa, nhằm mục đích gây áp lực cho người đối thoại phải chấp nhận một kết luận nào đó. Loại ngụy biện này thưởng được giới chính khách dùng, và có thể tóm gọn bằng một câu “chân lí thuộc về kẻ mạnh”. Sự đe dọa không hẳn chỉ xuất phát từ người phát biểu, mà có thể từ một người khác. Ví dụ như “Những ai không tin vào chính sách của Nhà nước sẽ phải trả giá đắt”, hay “Được rồi, tôi đã biết số điện thoại của anh và biết anh đang ở đâu. À, tôi có nói cho anh biết là tôi mới mua một cây súng ngắn chưa nhỉ?”

8. Lợi dụng lòng thương hại (ad misericordiam). Đây là một loại ngụy biện dựa vào lòng trắc ẩn của người đối thoại để người đối thoại chấp nhận lí lẽ của mình. Ví dụ như “Anh ấy không có giết người bằng búa. Làm ơn đừng tuyên án anh ấy có tội, anh ấy đang trải qua một giai đoạn khủng hoảng tinh thần,” hay “Tôi hi vọng anh sẽ chấp nhận đề nghị này, chúng ta đã tiêu ra ba tháng nay để bàn rồi đấy.”

9. Lợi dụng hệ quả (ad consequentiam). Ngụy biện loại này thường được biểu hiện qua cách phát biểu “A hàm ý B, B là sự thật, do đó A là sự thật”. Ví dụ: “Nếu vũ trụ được một đấng chí tôn thượng đế tạo nên, chúng ta có thể thấy những hiện tượng được tổ chức một cách thứ tự. Và hiện tượng chung quanh chúng ta quả rất thứ tự, vậy đấng chí tôn thượng đế chính là người tạo nên vũ trụ,” hay “Anh phải tin vào Đảng Cộng hòa, chứ nếu không cuộc đời này sẽ chẳng có ý nghĩa” (hay là nói một cách ngược lại: cuộc sống này chẳng có ý nghĩa gì nếu không có Đảng cộng hòa!)

10. Lạm dụng chữ nghĩa. Đây là một loại ngụy biện dựa vào dùng những chữ mang cảm tính cao để gắn một giá trị đạo đức vào một đề nghị hay một câu phát biểu. Chẳng hạn như trong câu “Bất cứ một người có lương tri nào cũng phải đồng ý rằng về Việt Nam ăn Tết là làm lợi cho cộng sản,” chữ “lương tri” được cài vào nhằm cho người đối thoại phải nghiêng theo những người có lương tri.

11. Dựa vào quần chúng (ad numerum). Loại ngụy biện này tin rằng nếu có nhiều người ủng hộ một đề nghị nào đó, thì đề nghị đó phải đúng. Ví dụ như “Đại đa số người dân trong cộng đồng ủng hộ ông Minh, vậy phát biểu của ông Minh ắt phải đúng.”

Nhóm 3. Làm lạc hướng vấn đề

12. Lí lẽ chẻ đôi. Loại ngụy biện này thường phân định một vấn đề thành hai giá trị: trắng và đen, bạn và thù, có và không, v.v.. dù trong thực tế, có hơn hai lựa chọn. Chẳng hạn như “Hoặc là anh hợp tác với tôi hay là anh chống tôi, anh chọn hướng nào, yes hay là no?”

13. Lí lẽ ngờ nghệch (ad ignorantiam). Loại ngụy biện này, như tên gọi ám chỉ, xuất phát từ sự ngớ ngẩn. Một trong những cách nói thông thường nhất trong loại ngụy biện này mà giới ngụy biện hay dùng là nếu một điều gì đó chưa được chứng minh là sai (hay giả) thì điều đó là đúng (hay thật). Ví dụ: “Bởi vì các nhà khoa học chưa chứng minh dioxin có thể gây ra dị thai, do đó dioxin không thể gây ra dị thai,” hay kiểu lí luận của “nền kinh tế phát triển và xã hội ổn định mấy năm nay, không có lý do gì phải cần đến dân chủ”.

14. Lí luận lươn trạch. Loại ngụy biện này cho rằng nếu một sự kiện xảy ra, các sự kiện có hại khác sẽ xảy ra. Chẳng hạn như “Nếu chúng ta hợp pháp hóa cần sa, công chúng sẽ bắt đầu hút cần sa, và chúng ta cũng sẽ phải hợp pháp hóa á phiện. Rồi chúng ta sẽ là một quốc gia với những người ăn bám vào xã hội. Do đó, chúng ta không thể hợp pháp hóa á marijuana”. Hay một đoạn ví dụ khác:” Tiếc thay một cuộc cải cách về kinh tế, bình bị, tài chánh, xã hội, nông nghiệp như vậy, đang trên đường thành công rực rỡ: bị tan vỡ, bị huỷ bỏ chỉ vì tham vọng đánh Đại việt của Vương An Thạch. Mà đau đớn biết bao, khi người phá vỡ chỉ là một thiếu phụ Việt ở tuổi ba mươi. Giá như Thạch không chủ trương Nam xâm, chỉ cần mười năm nữa, toàn bộ xã hội Trung quốc thay đổi; rồi với cái đà đó, thì Trung quốc sẽ là nước hùng mạnh vô song, e rằng cứ muôn đời mặt trời vẫn nở phương Đông chứ không ngả về Tây như hồi thế kỉ 18 cho đến nay bao giờ.”

15. Mệnh đề rời rạc. Đây là loại ngụy biện dùng hai (hay nhiều hơn hai) mệnh đề chẳng dính dáng gì với nhau để làm thành một phát biểu hay kết luận. Ví dụ: “Anh ủng hộ tự do dân chủ và quyền mang vũ khí hay không?” hay “Anh đã ngưng làm ăn trái phép chưa?” Câu hỏi sau thực ra hỏi hai vấn đề “Anh từng làm ăn trái phép?” và “Anh đã ngừng hoạt động hay chưa?”

16. Đơn giản hóa. Đây là một loại ngụy biện mà người phát biểu cố tình biến một quan niệm trừu tượng thành một điều cụ thể để bắt lấy thế thượng phong trong đối thoại (nhưng là ngụy biện). Ví dụ: “Tôi để ý thấy anh mô tả ông ta là một người quỉ quyệt. Vậy tôi hỏi anh cái “quỉ quyệt” đó nó nằm ở đâu trong bộ não? Anh không chỉ ra được cho tôi; do đó, tôi có thể nói cái quỉ quyệt không có thực.”

Nhóm 4. Qui nạp sai

17. Khái quát hóa vội vã. Loại ngụy biện này cũng khá phổ biến. Nó dùng một ví dụ hay trường hợp nhỏ và từ đó khái quát hóa cho một cộng đồng. Chẳng hạn như “Ông ấy là một tay đạo đức giả. Do đó, các bạn bè của ông ấy cũng giả dối.”

18. Khái quát hóa không đúng chỗ. Đây là loại ngụy biện mà người sử dụng chúng thường áp dụng một qui luật chung cho một tình huống hay một cá nhân. Chẳng hạn như “Người cộng sản là vô thần. Anh là người theo chủ nghĩa cộng sản, vậy anh chắc chắn là một người vô thần.”

19. Kéo dài tính tương đồng. Trong loại ngụy biện này, người dùng nó đề nghị một điều lệ chung chung, rồi áp dụng nó cho mọi trường hợp và cá nhân. Ví dụ: “Tôi tin rằng chống luật pháp bằng cách phạm luật pháp là một điều sai trái”, hay “Nhưng quan điểm đó ghê tởm lắm, vì nó ám chỉ rằng anh sẽ không ủng hộ tôi,” hay “Anh muốn nói rằng luật về mật mã cũng có tầm quan trọng tương đương với phong trào giải phóng sao? Sao anh dám nói thế?”

20. Lí lẽ quanh co. Loại ngụy biện này thường luẩn quẩn trong vài giả định và kết luận. Chẳng hạn như “Những người đồng tính luyến ái nhất định không thể nắm chính quyền. Do đó, phải tống khứ những viên chức chính phủ đồng tính luyến ái. Vì thế, những người đồng tính luyến ái sẽ làm mọi cách để dấu diếm hành tung của họ, và họ có nguy cơ bị tống tiền. Do vậy, những người đồng tính luyến ái không được giữa chức vụ gì trong chính phủ.” Tức là trong một lí giải như thế, cả hai giả thuyết và kết luận đều giống nhau.

21. Đảo ngược điều kiện. Loại ngụy biện này thường được biểu hiện qua hình thức “Nếu A xảy ra thì B sẽ xảy ra, do đó, nếu B xảy ra thì A sẽ xảy ra.” Ví dụ: “Nếu tiêu chuẩn giáo dục bị hạ thấp, chất lượng tranh luận sẽ bị tồi đi. Do đó, nếu chúng ta thấy chất lượng tranh luận suy đồi trong những năm sắp đến, thì điều đó cho thấy tiêu chuẩn giáo dục của ta bị xuống cấp.”

22. Lợi dụng rủi ro. Ngụy biện này thường dùng một qui luật chung và áp dụng nó cho một trường hợp cá biệt. Ví dụ: “Luật giao thông không cho anh chạy quá 50 km/h. Cho dù cha anh sắp chết anh cũng không được chạy quá tốc độ đó.”

23. Lợi dụng trường hợp cá biệt. Ngụy biện này thường dùng một trường hợp cá biệt để đem ra ứng dụng cho một đám đông. Ví dụ: “Chúng ta cho phép bệnh nhân sắp chết dùng á phiện, chúng ta nên cho phép mọi người dùng á phiện.”

24. Kết luận lạc đề. Loại ngụy biện này thường xuất hiện khi một kết luận chẳng dính dáng gì đến lí lẽ mà người biện luận trình bày. Một ví dụ tiêu biểu cho trường hợp ngụy biện này là: “Độ nhiễm arsenic trong nước ở Việt Nam chưa cao và còn trong mức độ cho phép. Dữ kiện của Bangladesh cho thấy tình trạng nhiễm arsenic ở Việt Nam rất trầm trọng.”

25. Ngụy biện rơm. Loại ngụy biện này cố tình xuyên tạc, bóp méo quan điểm hay phát biểu của người khác, để làm luận điểm tấn công. Đây là một ngụy biện, vì nó không đương đầu với cái lí lẽ đang bàn. Chẳng hạn như: “Chúng ta nên ủng hộ chế độ cưỡng bách quân dịch. Người ta không thích tòng quân vì họ không muốn cuộc sống bị đảo lộn. Nhưng họ cần nhận thức rằng có nhiều điều quan trọng hơn tiện nghi trong cuộc sống.”

Nhóm 5. Nguyên nhân giả tạo

26. “Post hoc”. Loại ngụy biện này phát biểu rằng hai sự kiện xảy ra, một trước và một sau, có quan hệ với nhau như nguyên nhân và hậu quả. Ví dụ: “Liên Xô sụp đổ sau khi nhà nước theo chủ nghĩa vô thần. Do đó, chúng ta phải từ bỏ chủ nghĩa vô thần để khỏi bị suy sụp.”

27. Ảnh hưởng liên đới. Một sự kiện được cho là có ảnh hưởng đến một sự kiện khác, nhưng thực chất thì cả hai sự kiện đều có cùng một nguyên nhân. Đây cũng chính là một trường hợp ngụy biện dưới dạng “post hoc”. Ví dụ: “Chúng ta đang chứng kiến một tình trạng thất nghiệp rất cao, vì do thiếu nhu cầu của người tiêu thụ.” (Nhưng có thể cả hai sự kiện có nguyên nhân từ tiền lời quá cao.)

28. Ảnh hưởng không đáng kể. Đây là một loại ngụy biện mang tính phóng đại từ một ảnh hưởng rất nhỏ. Chẳng hạn như “Hút thuốc gây ra ô nhiễm môi trường ở Sydney” là một phát biểu đúng, nhưng ảnh hưởng của thuốc lá đến môi trường rất khiêm tốn khi so với ảnh hưởng của khói xe và các hãng xưởng.

29. Ảnh hưởng ngược chiều. Mối quan hệ giữa nguyên nhân và hậu quả bị đảo ngược chiều để tìm đến một kết luận mang tính ngụy biện. Ví dụ: “Ung thư gây ra thói quen hút thuốc lá”.

30. Nguyên nhân phức tạp. Một sự kiện xảy ra có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng người ngụy biện có thể đơn giản hóa thành một liên hệ đơn giản. Chẳng hạn như “Tai nạn xe cộ là do đường xá xấu” có thể đúng, nhưng tai nạn cũng có thể do người lái xe ẩu trong một điều kiện xấu.

31. Nguyên nhân sai (Non causa pro causa). Loại ngụy biện này xảy ra khi một điều nào đó được cho là nguyên nhân của một sự kiện, nhưng nó chưa thực sự được chứng minh là nguyên nhân. Ví dụ: “Tôi uống một viên aspirin và cầu nguyện thượng đế, và tôi không còn bị nhức đầu. Như vậy thượng đế đã chữa trị tôi khỏi nhức đầu.”

Nhóm 6. Phi logic (non sequitur) và nhần lẫn trong tam đoạn luận

32. Phi logic. Ngụy biện phi logic thường xảy ra trong trường hợp một lí lẽ mà kết luận được rút ra từ những tiêu đề không dính dáng gì với nhau. Chẳng hạn như “Người Ai Cập đã từng làm nhiều khai quật để xây dựng những kim tự tháp, họ chắc chắn phải rất thạo về cổ sinh vật học.”

33. Loại bỏ tiền đề. Ngụy biện loại này thường xảy ra dưới hình thức “nếu A thì B, không phải A thì không phải B.” Ví dụ: “Nếu tôi ở Sài Gòn thì tôi đang ở Việt Nam. Tôi hiện không ở Sài Gòn, do đó, tôi không ở Việt Nam”.

34. Nhét chữ vào miệng người khác. Đây là một loại ngụy biện bằng cách dùng kĩ thuật phỏng vấn. Một trường hợp cổ điển là “Ông đã ngưng đánh vợ chưa?” Tức là một câu hỏi với một giả định rằng người được hỏi từng hành hung vợ. Đây là một mẹo mà giới luật sư thường hay dùng trong thẩm vấn. “Ông dấu tiền ăn cắp đó ở đâu?” Giới chính khách cũng thích mẹo này, đại khái như “Bao giờ thì nhóm EU này sẽ không còn xâm phạm vào công việc của chúng ta?”

35. Ngụy biện tứ ngữ. (Một tiêu chuẩn của tam đoạn luận gồm có 3 chữ). Ví dụ như trong câu phát biểu “Tất cả chó là thú vật, và tất cả mèo là loài động vật có vú, do đó tất cả chó là loài động vật có vú,” có bốn chữ: chó, mèo, động vật, và động vật có vú.

36. Đứt đoạn. Hai sự vật riêng biệt được xem là có liên hệ nhau nếu chúng có chung đặc tính. Người ngụy biện lợi dụng chữ giữa của một phát biểu để đưa đến một kết luận sai. Chẳng hạn như trong câu “Tất cả người Nga là nhà cách mạng, và tất cả những người theo chủ nghĩa vô chính phủ cũng là nhà cách mạng, do đó, tất cả những người theo chủ nghĩa vô chính phủ là người Nga,” chữ chính giữa là “nhà cách mạng”. Nhưng kết luận này sai, vì dù những người theo chủ nghĩa vô chính phủ và người Nga là những người cách mạng, nhưng họ có thể là hai nhóm cách mạng khác nhau.

Nhóm 7. Các nhầm lẫn khác

37. Dẫn chứng bằng giai thoại. Một trong những ngụy biện phổ biến nhất và đơn giản nhất là dựa vào những câu chuyện có tính vụn vặt, hay giai thoại. Chẳng hạn như “Có hàng khối bằng chứng cho thấy thượng đế hiện hữu và vẫn ban phép mầu hàng ngày. Mới tuần rồi đây, tôi có đọc được một câu chuyện về một cô gái sắp chết vì ung thư, cả gia đình cô đi cầu nguyện trong nhà thờ, và chỉ vài ngày sau cô hết bệnh.” Dùng kinh nghiệm cá nhân để minh họa cho một luận điểm là một điều hoàn toàn hợp lí, nhưng dùng những giai thoại như thế sẽ chẳng chứng minh gì. Một anh bạn có thể cho rằng anh từng gặp Elvis ở một siêu thị nào đó, nhưng những người chưa gặp Elvis bao giờ thì cần nhiều bằng chứng xác thực hơn.

38. Lợi dụng cổ tích. Đây là một loại ngụy biện cho rằng những gì đúng hay tốt chỉ đơn giản vì chúng là cổ xưa, và những người theo cách ngụy biện này thường nói “hồi nào đến giờ ai cũng vậy.” Chẳng hạn như “Hàng trăm năm nay, Úc chịu dưới sự cai trị của Hoàng gia Anh, và là một nước thịnh vượng. Một thể chế tồn tại lâu dài như thế ắt phải là một thể chế ưu việt.”

39. Dựa vào cái mới (ad novitatem). Ngược lại với loại ngụy biện dựa vào cái cũ, ngụy biện dựa vào cái mới cho rằng một điều gì đó tốt hơn và đúng hơn đơn giản chỉ vì nó mới hơn cái khác. “Windows 2000 phải tốt hơn Windows 95, Windows 2000 mới được thiết kế lại năm ngoái.”
40. Lí lẽ của đồng tiền. Loại ngụy biện này thường dựa vào một niềm tin duy nhất rằng đồng tiền là một tiêu chuẩn của sự đúng đắn. Những người có nhiều tiến có khả năng đúng hơn những người ít tiền. Chẳng hạn như “Nhu liệu của hãng Microsoft đương nhiên là tốt hơn; nếu không thì làm sao Bill Gates có thể trở nên tỉ phú như thế”.

41. Dựa vào cái nghèo. Ngược lại với ngụy biện dựa vào sự giàu có, có một loại ngụy biện khác dựa vào sự nghèo khổ. Chẳng hạn như “Các vị sư có khả năng hiểu thấu được ý nghĩa của cuộc sống, bởi vì họ từ bỏ mọi xa hoa của cuộc sống.”

42. Điệp khúc (ad nauseam). Loại ngụy biện này cho rằng một lí lẽ càng được lặp đi lặp lại nhiều chừng nào thì nó sẽ được người ta chấp nhận là đúng. Do đó, người ngụy biện thường chỉ lặp đi lặp lại những phát biểu, bất kể đúng sai ra sao, cho đến khi người đối thoại mệt mỏi không còn muốn nghe nữa, như “Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, nhà nước quản lí”.

43. Lạm dụng thiên nhiên. Đây là một ngụy biện rất thông thường trong giới chính trị gia, mà trong đó họ tìm cái tương đồng giữa một kết luận nào đó và một khía cạnh của thế giới tự nhiên, rồi từ đó phát biểu rằng kết luận đó là không thể tránh khỏi. Chẳng hạn như “Đặc điểm của thế giới tự nhiên là cạnh tranh; động vật đấu tranh chống nhau để làm chủ tài nguyên thiên nhiên. Chủ nghĩa tư bản, một hình thức cạnh tranh để làm chủ tư liệu, chỉ đơn giản là một phần của con người sống trong thế giới tự nhiên. Đó cũng là cách mà thế giới tự nhiên vận hành.”

Một hình thức khác của lạm dụng thiên nhiên là lí luận cho rằng bởi vì con người là sản phẩm của thế giới tự nhiên, chúng ta phải bắt chước hành động theo những gì chúng ta thấy trong thế giới tự nhiên, và làm khác đi là “phi tự nhiên”. Ví dụ: “Đồng tính luyến ái dĩ nhiên là không tự nhiên.”

44. Ngụy biện “anh cũng vậy”. Đây là một trong những ngụy biện rất phổ biến. Nó dựa vào lí lẽ rằng một hành động có thể chấp nhận được bởi vì người đối nghịch đã làm. Chẳng hạn như “Anh là một người lừa dối.” “Rồi sao? Anh cũng là một tay lừa dối vậy.”

45. Lạm dụng thống kê. Thống kê thường được giới ngụy biện sử dụng tối đa, vì theo họ thống kê có thể dùng để “chứng minh” bất cứ điều gì. Người ta có thể vặn vẹo hai con số 1 và 3 điểm để sản xuất những phát biểu như “khác nhau 2 điểm”, “cao gấp 3 lần”, hay “tăng 200%”; người ta có thể dựa vào ý kiến đồng tình của 4 người trong 5 người để cho là “80% người được thăm dò”, hay thậm chí “đa số cộng đồng” đồng ý với một luận điểm nào đó. Tức là những khái quát hoá một cách vội vã, hay dựa vào một mẫu số cực kỳ thấp, thấp đến độ nó không có nghĩa lí gì. Thực ra, thống kê không chứng minh điều gì cả. Thống kê chỉ là một phương tiện hay thuật toán dùng để loại bỏ những trường hợp khả dĩ hay không khả dĩ.

05/06/2010 9:07:00 SA #

a=1 b=1 thì a-b=0 => phép chia 2 vế cho a-b không thực hiện được.

vokyanh

05/06/2010 9:38:34 SA #

@kyanh: Chính xác. 10+1 điểm.

Dùi Hình Dông

05/06/2010 9:50:35 SA #

Tương tự bài toán Sơn đưa ra như sau:
6=6
=>-6=-6
=>9-15=4-10
=>9-15+25/4=4-10+25/4
=>3^2 - 2x3x5/2 + 5/2^2 = 2^2 - 2x2x5/2 + 5/2^2
=>(3-5/2)^2 = (2-5/2)^2
=> 3-5/2 = 2-5/2
=> 3=2 ???
Chắc cũng dễ dàng thấy được chỗ sai ở bài toán này mới dẫn đến vô lý.

05/06/2010 11:52:08 SA #

Chuyện ngụ ngôn Rùa và Thỏ phần 1 vì ngủ quên mà Thỏ thua Rùa, Thỏ biết mình thua chỉ vì chủ quan chứ một chân lý rõ ràng là nó chạy nhanh gấp mấy chục lần rùa. Nó bèn tổ chức cuộc chạy đua 100m lần 2 chấp rùa chạy trước nửa đường (50m) và tự nhủ với lòng sẽ không chủ quan nữa mà sẽ chạy hết mình chắc chắn sẽ vượt qua Rùa và chiến thắng.Như vậy để vượt qua Rùa thì Thỏ phải chạy qua điểm giữa của khoảng cách giữa Thỏ và Rùa, Sau khi vượt qua điểm giữa này thì Thỏ còn cách Rùa một quãng ước chừng bằng một nửa lúc đầu và Thỏ lại tiếp tục phải vượt qua điểm giữa của khoảng cách mới này và cứ như thế Thỏ ta phải vượt qua các điểm giữa mà các điểm giữa này thì có thể chia nhỏ mãi mãi. Và điều đó có nghĩa là Thỏ mãi mãi không đuổi kịp Rùa!!??

lmson

05/06/2010 11:55:21 SA #

Chuyện này hồi còn đi học, Thấy Tam đã giải thích rồi.

05/06/2010 1:28:23 CH #

@Dinh: (-1)^2=(1)^2 nên bước 5 qua bước 6 là không được.

05/06/2010 3:53:19 CH #

- Ngụy biện là một phương pháp tranh luận sử dụng các lập luận tưởng như vững chắc nhưng thật ra là vô căn cứ.
- Ở góc độ toán học ngụy biện là vận dụng phép suy luận sai làm luận chứng cho phép suy luận của mình.

Giống như 4-1=5 vậy.

lhtuan

07/06/2010 8:23:21 SA #

@Tuấn: Theo S không phải ngụy biện lúc nào cũng "sử dụng các lập luận tưởng như vững chắc..." bạn ạ, những tay ngụy biện giỏi thường cũng chính là những nhà hùng biện tài ba nhưng thường có ý đồ xấu đó thôi (có đôi khi người ta sử dụng ngụy biện phục vụ mục đích tốt), thường họ chỉ đưa vào trong lập luận của mình chỉ một căn cứ không đúng chân lý khách quan và phủ kín căn cứ này bằng một lô xích xông những căn cứ chân lý và lý luận cực kỳ logic nhằm dụ dẫn người nghe. chứ mà sử dụng nhiều căn cứ sai thì đến thánh cũng phải lòi đuôi.

son

07/06/2010 9:26:53 SA #

Ngụy biện toán học khác hẳn với những lập luận, nguỵ biện xã hội. Mr Sơn chú ý dùm.
- Nguỵ biện trong toán thì thường những người có đủ trình độ cao hay đủ để nhận biết điều sai trong cái tưởng như đúng. Bởi lẻ toán học chỉ có 2 điều Sai Hoặc Đúng.
- Nguỵ biện xã hội: Hầu như ai cũng có thể sử dụng phương thức này để làm điều này điều nọ dù tốt hay không... và tuỳ cảm nhận, quan điểm của từng người chấp nhận nó hay không.
Vì vậy, theo:
_Nhà toán học: 1 + 1 = 2 (nhất định phải vậy!)
_Nhà kinh tế học: 1 + 1 = 2 + x (x là một giá trị xác định theo mong đợi)
_Luật sư: 1 + 1 = ? Quan trọng là mọi người muốn bao nhiêu ? Thưa Diêm Vương.

07/06/2010 11:15:08 SA #

Theo Tuấn đã ngụy biện thì không thể có logic, nếu có logic ở đây là một sự nhầm tưởng. Mới đầu ta nghe thì có thể xem đó là logic và điều tốt, nhưng thực chất là phi logic. Ngụy biện là đánh lừa cảm nhận, chủ đề hay chuyển sang 1 hướng khác, nhập nhằng,.... cảm tính, số đông để thuyết phục.

Theo như Sơn nói thì đó có thể là một nhà ngụy biện tài ba chứ chưa hẳn là "hùng biện" tài ba... Hùng biện là phải có tính thuyết phục không chỉ tức thời mà còn lâu dài về sau.

07/06/2010 1:36:51 CH #

Ý S là ngụy biện nói chung sẽ luôn tồn tại ít nhất một căn cứ không đúng hay không phải chân lý.
@Dinh: Ngụy biện toán học cũng là một bộ phận của ngụy biện nói chung, tuy nhiên đúng như Dinh nói ngụy biện toán thì dễ phát hiện hơn do toán chỉ có đúng và sai chứ không có cái ở giữa, tuy nhiên ngụy biện toán không chỉ dừng ở các phép cộng, trừ, nhân, chia, khai căn và nó sẽ khó phát hiện hơn khi có ngụy biện ở trong một chùm những phép toán phức tạp.
@Tuấn: Ngụy biện và hùng biện đều có mục tiêu làm cho người ta tin vào một cái gì đó, chỉ khác là hùng biện có các căn cứ đều là chân lý. Trong ngụy biện thì luôn tồn tại một vài căn cứ vô lý nhưng toàn bộ phần còn lại nhất định phải có lý và logic có như thế thì mới khiến người khác nhầm lẫn được.
Ví dụ như mấy bài ngụy biện toán nêu trên đều chỉ có một bước vô lý thôi còn toàn bộ các bước khác đều có lý và đúng đắn cả. Nếu bước vô lý kia chìm đắm trong thật nhiều bước có lý thì dễ gì nhìn ra???

07/06/2010 2:05:51 CH #

07/06/2010 3:50:52 CH #

@Son: comment dài quá? thằng nào muốn cãi cho nó bó tay luôn hả? đọc có hết đâu mà cãi?

hienhp

07/06/2010 4:10:33 CH #

@son: bái phục!bái phục!

07/06/2010 4:29:57 CH #

@Sơn: Chưa hiểu ý ông muốn đưa vấn đề đi đâu, vì bài dài quá chưa đọc nổi. Tôi thấy ông hình như cũng đang nguỵ biện (dù ko phải là xấu). Trích dẫn: "ngụy biện toán không chỉ dừng ở các phép cộng, trừ, nhân, chia, khai căn và nó sẽ khó phát hiện hơn khi có ngụy biện ở trong một chùm những phép toán phức tạp"... Xin nói rằng dù có pưức tạp cỡ nào cũng tìm ra, vì đó là Toán học, không có chuyện mập mờ giữa đúng và sai đc. Nên ai am hiểu Toán mới phát hiện dc, người chưa phát hiện chỗ sai thì căng đầu suy nghĩ và không bao giờ công nhận kết quả nguỵ biện trong toán học.
@anh em:
Vấn đề hùng biện hay nguỵ biện nói chung thì phải tuỳ vào quan điểm hay thế giới quan của mỗi người, mỗi thời đại mà ra, chứ việc HÙNG hay NGUỴ đều không như Toán, chỉ hoặc ĐÚNG hoặc SAI.
Ví dụ các nhà kinh tế học TBCN cho rằng học thuyết MÁC là nguỵ biện, cải lương và hơi không tưởng... Nhưng hiện nay, chúng ta vẫn cho đó là kim chỉ nam (bực mình, không biết kim chỉ bắc hiện là cái gì...???), là khoa học, là biện chứng... nên có những tranh luận xuyên thời đại, không có sự dừng lại. Đúng, hợp lý ở thời điểm này, nhưng lại sai, phi lý tại một thời điểm khác (không tính không gian).
Khà khà có khách gọi hàng, đang ế mà 8 ở đây là hên, hehehe...

07/06/2010 5:30:34 CH #

@Dinh: S chỉ muốn đề cập đến vấn đề ngụy biện đang ở xung quanh và trong chính chúng ta, cần thiết phải biết nhận ra ngụy biện mà có cách trị thế thôi. Chẳng có ngụy biện trong lĩnh vực nào mà người ta không phát hiện ra cả ông ạ, ngụy biện siêu sao thì có siêu sao trị. Chỉ có chúng ta khi không để ý hay không biết thì rất dễ bị ngụy biện gia nó lừa thôi.

07/06/2010 5:32:19 CH #

Còn cái bài sưu tầm kia S thấy hay hay tuy nó hơi dài nhưng vẫn post cho các bạn tham khảo nếu thấy cần. Chứ S đâu có định chơi trò tung hỏa mù he he

07/06/2010 5:55:38 CH #

Xin đính chính lại chút: Cái đối lập với ngụy biện là logic. Còn Hùng biện thì giống Ngụy biện ở chỗ thuyết phục khuyến dụ người ta tin nhưng khác ở chỗ gọi là hùng biện khi nó logic từ đầu đến đít. Logic là suy luận lập luận hợp lý liên kết chặt chẽ từ nguyên nhân đến hệ quả từ căn cứ nền tảng đến kết luận .v.v. nói chung là có căn cứ lập luận là một cái gọi là chân lý khách quan. Mà cái chân lý khách quan này thì mỗi thời sẽ mỗi khác.
Dinh phát biểu: "Vấn đề hùng biện hay nguỵ biện nói chung thì phải tuỳ vào quan điểm hay thế giới quan của mỗi người, mỗi thời đại mà ra..." Suy ra định ngĩa Hùng biện là thế nào hay ngụy biện là thế nào sẽ phụ thuộc vào quan điểm nhân loại thế là ngụy biện rồi do định nghĩa Hùng hay Ngụy thì có liên quan gì đến chân lý khách quan kia có được thừa nhận ở đời sau hay thời trước hay không mà chỉ cần nó có được lập luận trên chân lý khách quan tại thời điểm đưa ra lập luận hay không thôi mà. Thế nên chân lý có đổi hay không thì định ngĩa về Hùng hay ngụy cũng vẫn thế.
Ví dụ về thay đổi chân lý khách quan: Hiện nay các bài toán của ta và nhiều thứ khác liên quan đều dựa trên tiên đề Euclit cái quỷ này đâu có chứng minh mà buộc người ta phải thừa nhận như một chân lý khách quan nhằm có cơ sở giải toán chứ. Sau này có ông Euclit đệ nhị nào đó lại đưa ra tiên đề khác và chứng minh phủ định tiên đề cũ thế là every thing thời điểm sau đảo lộn hết là cái chắc. Hay trong vật lý thì ta đều buộc phải tin vận tốc ánh sáng là bức tường tuyệt đối, nếu sau này có thứ di chuyển nhanh hơn vận tốc ánh sáng thì vật lý cũng đảo lộn hết thuyết tương đối của Eistein trở thành lý thuyết gạt trẻ con.

07/06/2010 7:55:57 CH #

Đọc từ đầu đến cuối, nhưng cũng không rút ra được điều gì, chắc nội công chưa đủ, may mà không tẩu hoả nhập ma
Chỉ biết một chân lý mà xưa nay ông bà mình đã đúc kết là: Nhà hùng biện và đồ nguỵ biện chứ không ai gọi ngược lại là đồ hùng biện và nhà nguỵ biện.

ntlong

08/06/2010 8:10:04 SA #

Và có lẽ cho mãi sau này người ta vẫn sẽ gọi là nhà hùng biện và đồ ngụy biện.

08/06/2010 8:44:05 SA #

@Long: Mấy cái sưu tầm về vấn đề ngụy biện nêu trên không đầy đủ và lớp lang từ đầu đến cuối mà chỉ đơn giản là nhảy bổ vào phần phân loại ngụy biện theo quan điểm phân loại của tác giả nào đấy, trong mỗi loại cũng chỉ khái quát do vậy cũng sẽ hơi khó hiểu. Lấy kiến thức kiểu này là chơi trên ngọn nhưng được cái có võ ngay. Nếu L muốn nghiên cứu sâu có nền tảng thì chắc phải kiếm giáo trình Logic học mới có đủ.

08/06/2010 8:58:05 SA #

@Sơn: Trở thành một nhà hùng biện đã khó, huống gì khi ngụy biện mà người ta không gọi mình là đồ ngụy biện lại càng khó hơn . . Vụ này cần phải có năng khiếu bẩm sinh và phải qua quá trình tôi luyện nữa mới được. Long chịu thôi.

08/06/2010 9:26:03 SA #

@Long: đâu có ai bảo Long phải thành nhà này nhà nọ đâu Hùng biện ngụy biện giỏi tất yếu ngoài trình độ về logic học còn phải có năng khiếu. Tìm hiểu logic hoc và ngụy biện để chống ngụy biện thôi. Chống ngụy biện ở đây là có cả chống chính mình ngụy biện nữa.

08/06/2010 10:51:58 SA #

Để chống lại ngụy biện (mà chẳng qua là sự lừa dối thôi), chúng ta cần phải suy nghĩ nghiêm túc các vấn đề nêu ra, cần phải dựa vào những giá trị tri thức với những đặc điểm như chính xác, nhất quán, bằng chứng, lí lẽ hợp lý . . .
Vd như các bài toán cho là ngụy biện trên chẳng qua là người chứng minh đã cố tình sử dụng sai các kiến thức toán học cơ bản (như chia cho 0 hay khai căn 1 số âm . . .), và những người lười suy nghĩ hay thiếu kiến thức sẽ bị lừa ngay.
Nói tóm lại ngụy biện hay lừa dối là không tốt, cho dù trong cuộc sống mỗi một người ít nhất 1 lần đã sử dụng nó. Nhưng theo L thì nên phát cái tốt, hạn chế cái không tốt để có nhiều bạn tốt hơn há.

08/06/2010 11:56:41 SA #

Đồ Nguỵ Biện!!!
Nó là cái thứ Nguỵ Biện!!!
Tuy có vẻ cay nghiệt về ngôn từ, nhưng ai được chửi như vậy thì cũng đừng quá "bùn" vì Nguỵ Biện được là rất cần có kiến thức và tư duy. Nguỵ biện thường khó hơn Hùng biện. Tôi nghĩ vậy.
Hùng thì thường theo lề lối, trật tự, kế thừa theo trình tự LOGIC... suy cho cùng là nó dễ ẹc, ai cũng có thể làm được dù ít hay nhiều. Nếu nếu chưa làm thì xin hãy tham gia 1 khoá học, xong.
Còn Nguỵ ư ? Đồ hay Thằng ư ? Có mấy ai Nguỵ giỏi nào ? Có trường lớp nào đào tạo Nguỵ không? Nguỵ việc gì cũng cần phải có chứng cớ, có tư duy để lật ngược vấn đề do Hùng đưa ra chứ. Tuy nhiên, tại 1 thời điểm nhất định, Nguỵ không hoặc khó được chấp nhận, bởi nó còn tuỳ thuộc vào trình độ văn minh của thời đại.
Hồi đó, bị cấm đoán giảng dạy, tuyên truyền và bị tù đày, Galilê đã cho rằng Trái đất không phải là Trung tâm của Vũ trụ và đứng yên như Giáo hội đưa ra. Ông bị toà án giáo hội xét xử là tà giáo, buộc phải từ bỏ quan điểm và bị cầm tù, khi đó Galilê đã 70 tuổi. Song, khi ra tù, Galilê vẫn tuyên bố: "Dù sao, Trái Đất vẫn quay", một câu nói đã trở thành nổi tiếng. Mãi đến 1992, giáo hoàng Jăng Pôn II (Jean Paul II) mới chính thức nhận sai lầm của giáo hội về việc này. Galilê mất trong tình trạng bị mù, ở nơi tù đày.

Thế nên, Hùng hay Nguỵ, ai Hùng ai Nguỵ, đó là chuyện của tư duy, chuyện của sự chưa kết thúc, chuyện thời sự hàng ngày và là chuyện bình thường ở Huyện. Ngày phán xét không xác định thuộc bất kỳ ai.

08/06/2010 1:36:56 CH #

Chẻ chữ tí nhé: "...Song, khi ra tù, Galilê vẫn tuyên bố: "Dù sao, Trái Đất vẫn quay", một câu nói đã trở thành nổi tiếng. Mãi đến 1992, giáo hoàng Jăng Pôn II (Jean Paul II) mới chính thức nhận sai lầm của giáo hội về việc này. Galilê mất trong tình trạng bị mù, ở nơi tù đày..."

08/06/2010 2:04:03 CH #

..... Dù sao, Galilê vẫn ở tù và vẫn chết ... hheheheh

08/06/2010 2:08:22 CH #

Ra xong vô lại mấy hồi...

08/06/2010 2:52:02 CH #

Theo bách khoa toàn thư thì: Năm 1633 Galileo Galilei bị đưa ra tòa án dị giáo và bị buộc phải từ bỏ, nguyền rủa và ghê tởm mọi ý kiến ủng hộ thuyết nhật tâm của Nicolaus Copernicus, để khỏi bị xử tử Galileo đành chấp thuận. Theo truyền thuyết dân gian thì sau khi công khai từ bỏ thuyết nhật tâm theo yêu cầu của tòa Galileo đã thì thầm câu mang tính chống đối: “dù sao nó vẫn chuyển động”, tuy nhiên không có bằng chứng thực tế nào ông đã nói câu này và lời kể đầu tiên về việc này xuất hiện sau khi ông mất cả 1 thế kỷ. Phán quyết của tòa là giam Galileo vào ngục nhưng sau đó được đổi lại là quản thúc tại gia suốt đời, cuối đời ông bị mù và chết ngày 08/01/1642 thọ 77 tuổi.

16/05/2012 11:07:34 SA #

hoc = 0ngu;
0hoc = ngu;
=> hoc + 0hoc = ngu + 0ngu;
=> (1+0)hoc = (1+0)ngu;
=> hoc = ngu
vay cac ban dung co di hoc nua! cang hoc cang ngu ma! hehe!

Vo Minh Duc

16/05/2012 12:52:00 CH #

Chà chà, cám ơn bồ Đức này hâm nóng lại đề tài này. Đang suy ngẫm ý tưởng này.

phdinh

18/05/2012 9:52:11 CH #

Một cô gái trẻ nặng đúng 100kg vừa mới cưới được 1 anh chàng mi nhon nặng chỉ 50kg. Trong đám cưới, anh quản trò đố các cháu thiếu nhi là:
- Đố các cháu Cô dâu nặng hơn chú rể bao nhiêu kg? Dễ ợt, cô dâu nặng hơn chú rể 50kg, một cu tí lớp 2 nhanh nhảu trả lời. Đúng rồi, thưởng cháu 1 bịch kẹo.
- Tiếp theo, vậy thì i biết chú rể nhẹ hơn cô dâu bao nhiêu nào? Qúa đơn giản, 1 bé gái lớp hai trả lời ngay 50kg ạ. ...
- Các cháu giỏi quá.. vậy thì có ai biết cô dâu nặng hơn chú rể bao nhiêu phần trăm không ? ..... cháu lớp 9 trả lời là... 100% ạ. ....
- Chà ai cũng trả lời đúng hết, hay quá và đây là câu hỏi cuối cùng... vậy thì chú rể nhẹ hơn cô dâu bao nhiêu phần trăm nào ?...
Một ông tiến sĩ kinh tế cướp micro, nói ngay là: "Anh có bị khùng không? câu này con nít cũng trả lời được là Chú rể nhẹ hơn cô dâu 100%... chứ mấy nữa....
Ai cũng cười vui và vỗ tay cho ông tiến sĩ (hệ chuyên tu)... duy có anh sinh viên năm thứ 1 nói to là SAI RỒI ???
Vậy thì anh sinh viên này có ngụy biện không nhỉ? Xin mời các bạn phán quyết ai sai ? Tiến sĩ hay sinh viên?